Tozzi’s bijzondere foto van het Colosseum

Deze opmerkelijke foto van het Colosseum vond ik in een mooi geïllustreerd boek uit 2010 over de Italiaanse schrijver Federigo Tozzi (Geboren in Siena op 1 januari 1883, overleden in Rome op 21 maart 1920.) dat werd samengesteld door de Tozzi-kenner Marco Marchi naar aanleiding van de negentigjarige sterfdag van de Siënese romancier: Stagioni di Tozzi, Le Lettere, Firenze 2010. De afbeelding vindt u op pagina 210.

Het Colosseum

De foto maakte deel uit van het fonds van de Romeinse uitgeverij “Edizioni d’Arte Pandimiglio” die was gevestigd in Via di Capo le Case 34-38 (in de buurt van Piazza di Spagna) en zich toelegde op het uitgeven van afbeeldingen van kunstwerken en monumenten. De uitgeverij bestaat niet meer. Het Colosseum is hier gefotografeerd vanuit het zuid-westen. Op de foto zijn geen mensen of dieren te zien, noch voertuigen.

De foto bevindt zich in de nalatenschap van de auteur die in 1914 met zijn gezin van Siena naar Rome was verhuisd. Hij overleed daar in maart 1920 aan een longontsteking. Daarmee werd een veelbelovende schrijverscarrière vroegtijdig onderbroken. Zijn beroemdste roman Con gli occhi chiusi, die in maart 1919 door Treves in Milaan werd uitgegeven, kwam in 2005 in het Nederlands uit: Met gesloten ogen. Een collectie aforismen onder de titel Bestie was in 1917 door dezelfde uitgever gepubliceerd in 1000 exemplaren. Een Nederlandse vertaling – ‘Beesten’ – werd gemaakt door Ronald de Rooy voor het tijdschrift Raster (1977). Ik heb een vertaling gemaakt van ‘Campagna romana’, in het Nederlands: ‘De Romeinse Campagna’. Tozzi vertelt in dit korte geschrift over zijn bezoeken aan Maccarese en aan de Monte Soratte. De tekst, waarvoor de term verslag het meest geschikt lijkt, werd kort voor Tozzi’s dood gepubliceerd in een Romeins dagblad: L’Idea nazionale van 5 maart 1920. Op 21 maart stierf Tozzi. Naar mijn weten zijn dit de enige drie teksten beschikbaar in het Nederlands, waarbij ik moet vermelden dat mijn vertaling nog onuitgegeven is.

Maar laten we terugkeren naar het Colosseum. Tozzi woonde vanaf het najaar van 1916 in Via di Gesù, die op een ongeveer kwartier loopafstand ligt van het Colosseum. (Formeel althans woonde hij daar, want in die tijd liepen de spanningen in het huwelijk met Emma zo hoog op dat hij besloot ergens anders te gaan wonen. Uit de herinneringen van hun (enige) zoon Glauco blijkt overigens dat het contact tussen de echtelieden zeer hecht bleef. De schrijver stierf dan ook thuis, in Via di Gesù op de eerste lentedag van dat jaar.) Tozzi schrijft in een van zijn aantekeningenboekjes over het Colosseum. Deze ‘taccuini’ werden in 1981 met zorg uitgegeven door zijn toegewijde zoon. We vinden de volgende aantekeningen in ‘taccuino XVI’ (1918):

“Het Colosseum op zondag: soldaten, kostschoolmeiden, kwajongens die een spel met platte stenen spelen, verliefde stellen. In de gaten in het stuk marmer waarop ik zit, is wat regenwater achtergebleven. Weinig kraaien. […] Dicht langs het Colosseum rijden karren beladen met wijn; ze komen uit de richting van San Giovanni.”[1]

Wellicht heeft Tozzi op een van zijn wandelingen door de stad de foto van het beroemde monument gekocht. De aantekening is te dateren in het vroege voorjaar, aangezien de kans op achtergebleven regenwater in de zomer aanzienlijk kleiner is. Dat hij soldaten noemt is niet vreemd, het was immers het laatste oorlogsjaar. De karren die Tozzi voorbij zag komen waren in die periode in gebruik voor het vervoer van goederen. Ze werden getrokken door een paard of een ezel. In het Italiaans werden ze ‘carretto romano’ of ‘barroccio’genoemd. De met wijn beladen karren, carretti a vino, kwamen uit de Castelli Romani en waren doorgaans beladen met 8 vaten van elk 60 liter. Om naar Rome te komen namen ze de via Appia en kwamen binnen via de Poort van San Giovanni.

Door deze ‘carretto’ wordt geen wijn vervoerd, maar het model is hetzelfde.

Giovanni Fattori (1825-1908) heeft in 1872 een schilderij gemaakt dat “Barrocci romani” heet en waarop twee karren te zien zijn.

Het is kenmerkend voor Tozzi dat hij in weinige zinnen een concreet beeld van een historische plaats weet op te roepen.


[1] Federigo Tozzi, Cose e persone. Inediti e altre prose, a cura di Glauco Tozzi, Valecchi, Firenze 1981, pp. 405-406.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Colosseum, Italiaanse schrijvers en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Plaats hier uw reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s